Akademik Detaylı Biyoloji Modülü
Hücre Zarından Madde Geçişleri
1. Pasif Taşıma (Enerji Harcanmaz)
Maddelerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama kendi kinetik enerjileriyle geçişidir. ATP harcanmaz, canlı ve cansız ortamlarda gerçekleşebilir.
- Basit Difüzyon: Fosfolipit tabakasından doğrudan geçiş (O2, CO2, yağda eriyen A, D, E, K vitaminleri).
- Kolaylaştırılmış Difüzyon: Taşıyıcı proteinler veya kanal proteinleri aracılığıyla geçiş (Glikoz, amino asit).
- Ozmos: Suyun yarı geçirgen zardan difüzyonudur. Plazmoliz ve Deplazmoliz durumlarını oluşturur.
2. Aktif Taşıma & Büyük Madde Geçişi
Maddelerin derişim farkına zıt olarak (az yoğundan çok yoğuna) taşınmasıdır. Mutlaka ATP harcanır ve sadece canlı hücrelerde görülür.
- Aktif Taşıma: Taşıyıcı proteinler ve enzimler kullanılır (Sodyum-Potasyum pompası).
- Endositoz: Büyük moleküllerin koful oluşturularak içeri alınması (Fagositoz ve Pinositoz).
- Ekzositoz: Hücre içindeki büyük maddelerin (enzim, hormon) salgı vezikülüyle dışarı atılması.